در خلال مصاحبه با رجال و خانواده های قدیمی شهر مشهد متوجه شدیم که برخی از خانواده ها یا اشخاص اسنادی را در منزل نگهداری می کنند که در حکم اسناد ملی می باشند.هر چند بسیاری از این احکام خانوادگی و شخصی محسوب می شود ولی به علت عدم رعایت مسائل حفظ و نگهداری بعد از مدت تبدیل به پودر شده و اسنادی که تا کنون در حکم هویت خانوادگی یک شخص تلقی می شد به سادگی از بین می روند.

تپل محله یکی از محلات قدیمی مشهد است که بیانگرساختار مشهد قدیم می باشد این محله با کوچه های پر پیچ وخم و خانه های قدیمی تداعی بخش روزگاران گذشته است .

شهر مشهد نسبت به 50 سال پیش تغییرات شگرفی داشته است بخصوص بحث اماکن وتوسعه شهر می باشد در گذشته زمان نه چندان دور، شهر مشهد دارای اماکنی بود که فقط نسل قدیم به خاطر دارند .یکی از مکانهای که از بین رفته و چیزی از آن نمانده است جذامیخانه مشهد واقع در مزرعه محرابخان در کوی طلاب می باشد که امرزه تبدیل به بیمارستان  شهید هاشمی نژاد شده است.

برای پیدا کردن ردپای تاریخ مجبور به عبور ازپیچ و خم های کوچه های قدیمی شهر مشهد هستیم .کوچه های که هنوز در انتظار مرهم آبادانی هستند .شهر مشهد از جمله شهر هایی است که از قدمت بالایی برخوردار است .و پنج محله قدیمی بالا خیابان و پائین خیابان ،نوغان،سرشور،عیدگاه تداعی بخش بافتی قدیمی است که هویت و اصالت شهر مشهد در این محلات نهفته است.

یکی از کارهای جالب که در آرشیو تاریخ شفاهی انجام می دهیم ،پروژه تشکیلات اداری آستان قدس رضوی می باشد.روز پنج شنبه پنجم مهرماه 1386 با یکی از بازنشستگان اداره مزبور تماس گرفتم .قرار مصاحبه برای روز یک شنبه هشتم مهرماه ساعت 9:30 گذاشتم .به همراه یکی از دوستان برای تهیه مصاحبه به منزل آقای مروجی  که در طلاب مشهد واقع است رفتیم.....

در تصورم فردی که با او مصاحبه می کنیم چون سنش بالاست باید مصاحبه سختی را داشته باشم دوربین آماده ظبط شد .مصاحبه شونده از زندگینامه خود شروع کرد به گفتن اینکه در سال 1279 و یا به روایتی 1275در یکی از روستاهای فریمان به دنیا آمده است (در واقع106 سال عمر داشت) و سپس در مکتبخانه های قدیم قرآن را فراگرفته و سپس در مدرسه عباسقلی خان به تحصیل دروس حوزه پرداخته است.....وی در سال 1320 به استخدام  شده.نکته قابل توجه در این مصاحبه بحث حافظه می باشد فقط مصاحبه شونده نیم ساعت توانست به سئوالات کلی ما جواب دهد.و بعد از آن گویا هیچی به خاطرش نمی آمد .و من به این فکر می کردم آیا فردی که بیش از یک قرن زندگی کرده و در زمان حیاتش سه  حکومت (قاجار،پهلوی ،انقلاب اسلامی)روی کار آمده اند فقط باید 39 دقیقه توان صحبت کردن داشته باشد......؟

آذری خاکستر

اولين همايش «بررسي جايگاه مطالعات تاريخ غرب در ايران» به منظور پاسداشت خدمات علمي- آموزشي استاد نقي لطفي؛ مدرس و متخصص تاريخ غرب گروه تاريخ دانشگاه فردوسي مشهد در 25 مهر سال جاري در تالار اجتماعات دانشگاه فردوسي مشهد برگزار مي‌شود.

روزگاری شهر مشهد گستردگی امروزی نداشت  خیابانهای سنگ فرش شده و خانه های گلی و کالسکه ها وباغها با آب قنات جلوه خاصی به شهر بخشیده بود. و در درون باغها جوی های آب روان و در ختانی با میوه های متناوب تداعی بخش بهشت واقعی بود.به را ستی مشهد چند باغ داشت و مهمترین باغهای آن کدام بودند؟طبق آمار سال 1295ق در زمان رکن الدوله حکمران خراسان انجام شده است در تمامی محلات مشهور شهر مشهد باغهای فراوانی بودند بطوریکه محله سراب 21باغ  ،سرشور13باغ،عیدگاه14 باغ،پائین خیابان   5 باغ، نوغان 12باغ وبالا خیابان 32باغ در مجموع 97 باغ در این شش محله قدیمی مشهد وجود داشت .در کتابها اسامی برخی از باغهای مشهد ذکر شده است که مهمترین آنها عبارتند از:باغ سالار،باغ آصف الدوله ،باغ رکن الوله ،باغ سمزقند،باغ مستشار الملک،باغ تولیت،باغ رضوان،باغ عنبر،باغ سنگی، باغ خونی،چهار باغ،باغ ارگ،باغ دولاب،باغ سنگی و. . . .

مک گرگر افسر ارتش انگلیس در سال 1875میلادی سفری به مشهدو نواحی اطراف داشته است در شرح سفر به مشهد نوشته است:در مراجعت به مشهد در باغ باصفایی در جنوب شهر اقامت کردم .نام باغ تا حدی برایم نفرت آور بود .باغ خونی یا باغ خون .نتوانستم بفهمم چرا این جور نامی برآن نهاده اند؟

?غلامرضا آذری خاکستر

Azari222002@yahoo.com