تاریخ شفاهی مشهد(1)

نهر گناباد

 

در محدوده قاسم آباد خیابانی به نام نهر گناباد نام گذاری شده است.این خیابان درست در جایی قرار دارد که نهر گناباد یا جوی اسدی از آنجا می گذشت.با گسترش شهر مشهد در دوره پهلوی مسئولان شهر به این فکر افتادند که جهت کمبود آب زراعی شهر چاره اندیشی کنند . پس از مطالعه و بررسی به این نتیجه رسیدند که تنها راه گریز از بی آبی انتقال آب از سایر نقاط به شهر می باشد .بنابراین به دستور محمد ولی خان اسدی نایب التولیه وقت چندین رشته قنات در یکی ازمناطق خارج شهر حفر گردید.و حدود هفتاد سال تاحدودی مشکل کم آبی مزارع زراعی شهر مشهد برطرف شد.  

طرح احداث قنات در مزرعه گناباد از موقوفات آستان قدس رضوی در دومرحله اجرا شد. مرحله نخست به دستور اسدی انجام شد و مرحله دوم توسط شرکت فلاحتی خراسان صورت گرفت .این طرح از سال 1307 شروع شد و تا سال 1313 ه ش.ادامه داشت .یکی از مناطق پر آب دشت توس  روستای گناباد در 50 کیلومتری شمال غرب مشهد ،نزدیک چشمه گیلاس انتخاب شد وپنج قنات به نامهای حاج عباس،کربلایی،محمدی،استاد حسینی،عبدالهی و ناظری به دستور اسدی حفر گردید.از سال 1314 تا 1318ش مرحله دوم احداث قناتها ی شماره اول تا چهارم وقنات جدید الاحداث و قنات حسین آباد انجام شد.

نهر گناباد پس از طی مسیر نسبتا طولانی که اطراف آن را درختان توت فرا گرفته بود به استخر کوهسنگی وارد می شد. در انجا ذخیره سپس جهت اراضی الندشت و ملک آباد استفاده می شد. این نهر تا چند سال پیش در جریان بود .

غلامرضا آذری خاکستر

[e-mail]

تاریخ شفاهی پزشکی مشهد(3)

بیمارستان امام رضا

 

درسال 1305رضا شاه جهت زیارت به شهد  آمده بود ضمن بازدید از دارالشفای امام رضا دستور توسعه آن را داد. بنابراین در سال 1307با تلاش اسدی نایب التولیه احداث بیمارستان در زمینی به مساحت 5/28هکتاروزیربنای2500متر شروع شد که در آذرماه 1313 رسماً افتتاح گردید

ادامه نوشته

گمشدن عکسها

 

گمشدن عکسها؟

یکی از دوستان تعریف می کرد ،چند سالی است جشنواره رضوی به صورت کشوری برگزار می شود و معمولا در هر استانی بخشی از جشنواره اجراء می شود .این دوست عکاسمان که چند سالی است در عرصه عکاسی صاحب عنوان و چندین مدال جهانی می باشد حدود 25 قطعه عکس به دبیرخانه عکس رضوی که امسال در یکی از شهر های جنوب کشور مستقر است فرستاده ، بعد از چند روز متوجه می شود که مسئولان جشنواره ادعا می کنند که پاکت خالی ارسال شده و عکسی در مرسوله وجود نداشته است

ادامه نوشته

تاریخ شفاهی پزشکی (2)

اولین جراحان مشهد

 

شهر مشهد از جمله شهرهایی است سابقه خوبی در علم پزشکی دارد. نخستین پزشکان مشهد فارغ التحصیلان خارج کشور بودند و برخی هم دانش آموختگان دارالفنون .با تاسیس بیمارستانها در مشهد رشته جراحی هم بعنوان یکی از بخشها فعال شد.و این امر موجب می شود تا گروهی از پزشکان در این شهر مشغول مداوای بیماران باشند.در گذشته عملهای جراحی کوچک بود ولی با گذشت زمان و تجهیز بیمارستانها عملهای بزرگ هم انجام می شود.

نخستین مکانی که جراحی در آن انجام شده است دارالشفای آستان قدس رضوی بود .واز دکتر شیخ حسن خان عاملی می توان بعنوان اولین جراح مشهد نام برد.

با افتتاح بیمارستان امام  رضا بخش جراحی بیمارستان شروع به پذیرش بیماران کرد و دکتر معاضد کار جراحی بخش انجام  می داد و پس از وی دکتر رضا سالاری بعنوان اولین جراحان مشهد مطرح می باشند.از دکتر فخرالدین محلاتی و دکتر پرویز معین افشار هم  می توان بعنوان اولین جراحان مشهد نام برد.

البته حضور جراحان خارجی در مشهد هم قابل توجه می باشند، بخصوص جراحانی چون دکتر بارخ اهل چک و سپس دکتر بوتاروفرانسوی  و دکتر بولون  بلژیکی که هر کدام در تعلیم جراحی نقش ارزنده ای داشته اند.

اولین بیمارستان خصوصی مشهد که در آن عملهای جراحی انجام می شد، بیمارستان دکتر شاهین فر بود و اولین بیمارستان خارجی مشهد که عملهای جراحی انجام می داد بیمارستان آمریکایی بود در این بیمارستان دکتر کاکران  ودکتر هوفمن بعنوان جراح بودند.

با افتتاح دانشگاه پزشکی مشهد  گروهی از دانشجویان به رشته جراحی روی آوردند. اولین گروه پزشکان جراحی مشهد عبارتند از:دکتر اهرابی نژاد،دکتر رفیعی،دکتر امیر شیبانی،دکتر ابطحی ،دکتر توکلی زاده ،دکتر صدری زاده ،دکتر شاهوردیانی ،دکتر شاملو،دکتر توحیدی،دکتر یغمایی،دکتر شهیدی ،دکتر معتمدی و ....

غلامرضا آذری خاکستر

تاریخ شفاهی پزشکی (1)

افتتاح آموزشگاه عالی بهداشت مشهد

در گذشته به علت کمبود پزشک در شهرهای کوچک و بزرگ طرحی اجرا شد که دانشجویان در مدت چهارسال پزشک می شدند. گویا این طرح در کشور فرانسه اجرا شده بود. بنابراین در سال 1318  شارل ابرلن رئیس دانشگاه تهران ضمن بازدید از مشهد پیشنهاد می کند تا آموزشگاه عالی بهداری در مشهد افتتاح شود .براین اساس در اواخر سال 1318 اطلاعیه ای در دبیرستان فردوسی نصب می شود که دکتر سامیراد سخنرانی دارد. سخنرانی مهیج دکتر سامیراد در دبیرستان فردوسی  و اشاره به وضعیت بیماریهای واگیر شهر مشهد از دانش آموزان دعوت می نماید تا در آموزشگاه ثبت نام کنند.در اولین روز ثبت نام حدود 72نفر پسر ثبت نام نمودند.

در مهرماه 1319 با حضور روئسای ادارات مشهد آموزشگاه عالی بهداشت عملا افتتاح شده و کلاسهای آموزشگاه عالی بهداشت در دبیرستان فردوسی برگزار می شوند. اولین کلاس درس پیرامون فیزیولوژی بدن توسط دکتر سامیراد برگزارشده.در آن زمان سالن متروکه ای در دبیرستان فردوسی وجود داشته که پس از تعمیر آن را برای تشریح آمده می کنند، دکتر احمد سالاری بعنوان اولین معلم تشریح بود .در اولین جلسه دانش آموزان با دیدن جسد حالشان بد می شود و نیمی از دانش آموزان از تحصیل در آموزشگاه انصراف می دهند بنابراین 32نفر باقی می مانند.

.بعد از چندی به علت وجود سالن تشریح در دبیرستان فردوسی و بهانه گیری دانش آموزان مبنی بر ترس از جناز ه، آقای فضلی رئیس دبیرستان از دکتر سامیراد درخواست میکند که جایی برای آموزشگاه پیداکنند پس از چندی مکانی در خیابان جهانبانی اجاره می شود و حدود یک سال و نیم کلاسهای آموزشگاه درآنجا برگزار می شود.از دیگر معلمان آموزشگاه دکتر میردامادی میکروب شناسی تدریس می کرد ودکتر اسکوئیان جهت درس انگل شناسی انتخاب شده بود.

در این زمان سید محمد قریشی مکانی در خیابان دانشگاه( محل دانشگاه پزشکی فعلی) به آموزشگاه واگذار می کند و کلاسهای آموزشگاه در این مکان برگزار می شوند.بعد از شهریور 1320به علت حضور روسها در مشهد آموزشگاه مدت کوتاهی تعطیل بود.و کمبود بودجه از مشکلات آموزشگاه بود .دانش آموزان ومعلمان اعتصاب می کنند سپس دکتر سامیراد به تهران می رود و پس از مذاکره بودجه آموزشگاه تامین می شود و اولین سالن تشریح ساخته می شود.در آن زمان در مشهد دو بیمارستان امام رضا و بیمارستان شهر وجود داشت دانشجویان  جهت کارهای عملی در این دوبیمارستان تقسیم می شوند.  از دیگر اساتید آموزشگاه عبارتند از دکتر محمود ضیایی ،دکتر شهرستانی ،دکتر اسدی ،دکتر فاضل،دکتر مستقیمی و .... سال 1325 اولین گروه از آموزشگاه عالی بهداشت مشهد فارغ التحصیل شده و به شهرهای خراسان جهت خدمت اعزام می شوند.فعالیت آموزشگاه تا سال 1330 ادامه داشت ولی چون دانشگاه پزشکی مشهد ایجاد شده بود بنابرای آموزشگاه عالی بهداشت تعطیل شد.   

غلامرضا آذری خاکستر